Medersa Al Attarine in Fez: tickets, openingstijden en tips

De medersa Al Attarine is een koranschool die de Merinidische sultan Abu Said Uthman II tussen 1323 en 1325 liet bouwen, in het hart van de medina van Fez, op enkele passen van de moskee Al Quaraouiyine. Ze geldt als een van de fijnst versierde medersa’s van Marokko en is vandaag te bezoeken voor een bescheiden prijs, meestal 20 dirham. De binnenplaats is niet groter dan een zakdoek, maar elke vierkante centimeter is bewerkt, van de vloer in zellige tot de afdaken van gesneden cederhout.

Veel bezoekers ontdekken haar bij toeval, wanneer ze uit de specerijensouk komen, en staan twintig minuten later weer buiten met de vraag waarom geen enkele gids hen had gewaarschuwd. Deze pagina geeft u wat u moet weten voordat u naar binnen gaat: wat een ticket kost en wanneer de deur open is, wie haar bouwde en waarom, hoe u de versiering leest, waar u moet kijken, hoe u er komt zonder te verdwalen, en hoe u kiest tussen haar en haar grote rivaal, de medersa Bou Inania. Voor het totaalbeeld van de stad leest u onze gids over wat te doen in Fez.

In het kort

• Stichting: in opdracht van de Merinidische sultan Abu Said Uthman II (regering 1310-1331), gebouwd van 1323 tot 1325.
• Naam: ze dankt haar naam aan de souk al-Attarine, de markt van de kruideniers en parfumeurs die eraan grenst.
• Oorspronkelijke functie: onderdak en voeding voor studenten die het onderwijs in het nabije Al Quaraouiyine volgden, ongeveer vijftig tot zestig bewoners.
• Architectuur: een binnenplaats met twee verdiepingen, een gebedszaal aan de oostkant en een dertigtal kamers boven, op een zeer smal perceel.
• Versiering: zellige op de vloer en de onderkant van de muren, gesneden stucwerk, bewerkt cederhout, marmeren zuilen en deuren beslagen met brons.
• Status: beschermd historisch monument sinds 1915, in de medina van Fez die sinds 1981 op de werelderfgoedlijst van UNESCO staat.
• Ticket: betalend, meestal 20 dirham per volwassene, contant aan het loket.
• Bezoek: reken op 30 tot 45 minuten; openingstijden ter plaatse te controleren.

Tickets, prijs en openingstijden van de medersa Al Attarine

Wat een ticket kost en wanneer de medersa open is, zijn de eerste vragen van wie Fez bezoekt, dus beginnen we daarmee. De gepubliceerde openingstijden verschillen van bron tot bron, en voor zover wij weten houdt geen enkele officiële website ze online bij. De fiche hieronder berust op gegevens die in 2026 zijn verzameld en kan veranderen.

Tickets koopt u aan het loket

U koopt uw ticket bij de ingang, aan het loket; een officiële online voorverkoop wordt niet aangeboden. Het tarief dat het vaakst wordt vastgesteld is 20 dirham, contant te betalen. Het loket heeft niet altijd genoeg wisselgeld voor een groot biljet, dus neem kleine coupures mee. Ziet u op internet tickets aangeboden, dan gaat het meestal om een rondleiding waarbij de toegang is inbegrepen, en niet om een verplichte reservering. Hoe u in Marokko aan contant geld komt en hoeveel kleingeld u op zak houdt, leest u in onze gids over geld in Marokko: wisselen en pinnen.

Gebedstijden, vrijdag en ramadan

Onthoud een opening overdag, elke dag, met mogelijke onderbrekingen tijdens de gebeden, vooral op vrijdag rond het middaguur. Tijdens de ramadan en op religieuze feestdagen zijn de openingstijden vaak korter: mik in dat geval op het einde van de ochtend. Volgens getuigenissen van bezoekers en gidsen is Al Attarine tijdens een deel van de laatste restauratiewerken voor het publiek gesloten geweest. Vandaag is ze open voor bezoek, maar een tijdelijke sluiting voor onderhoud blijft mogelijk. Vraag het daarom de avond tevoren na bij uw accommodatie.

Waarom de medersa Al Attarine als hoogtepunt van de Merinidische versiering geldt

De Merinieden, een Berberse dynastie die Marokko van de dertiende tot de vijftiende eeuw beheerste, maakten van Fez hun hoofdstad en bedekten de stad met medersa’s. Verschillende daarvan zijn groter dan deze. Bou Inania, een generatie later gebouwd, is monumentaler, ambitieuzer en heeft een minaret. Toch komen kunsthistorici en aandachtige bezoekers vaak tot hetzelfde oordeel: in Al Attarine is het evenwicht tussen de materialen het verst doorgedreven.

De reden ligt in een beperking. Het beschikbare terrein, ingeklemd tussen de winkels van de souk en de flank van Al Quaraouiyine, was piepklein. De bouwers hadden geen ruimte om met volumes te spelen, en zetten dus alles in op het oppervlak. Het resultaat is een binnenplaats waar het oog geen enkele kale muur vindt. De zellige bedekt de vloer en de onderkant van de wanden, een kalligrafische fries loopt op ooghoogte, het stucwerk neemt het over tot aan de ramen van de verdieping, en het cederhout sluit het geheel af onder de daken. Elk materiaal heeft zijn eigen band, zonder op die van zijn buur te komen. Het is die discipline, meer nog dan de overvloed, die de reputatie van de plek bepaalt.

Een ander punt dat haar onderscheidt, is het slimme gebruik van de ruimte. Het referentieartikel van de collaboratieve encyclopedie, gebaseerd op het werk van Georges Marçais en Jonathan Bloom, benadrukt precies dat efficiënte gebruik van een beperkte ruimte. U ziet het ter plaatse: de geknikte ingang, de verschoven gebedszaal en de trap die in een hoek is weggewerkt, zijn allemaal oplossingen om een volledig programma in een ondankbaar perceel te laten passen.

De geschiedenis van de medersa Al Attarine

Abu Said Uthman II, eerder bouwer dan krijgsheer

Abu Said Uthman II is de negende Merinidische sultan. Hij werd in 1276 in Fez geboren, regeerde van november 1310 tot augustus 1331 en stierf in Taza. De kronieken beschrijven hem als vroom en weinig geneigd tot militaire veldtochten; in 1313 gaf hij Algeciras en Ronda terug aan de vorst van Granada om de Marokkaanse verplichtingen op het Iberisch Schiereiland te beperken. Zijn regering werd vooral gekenmerkt door de opstanden van zijn zoon Abu Ali en door een volgehouden bouwactiviteit in Fez.

Drie medersa’s in de stad worden aan hem toegeschreven: die van Fez el-Jdid in 1320, die van Es-Sahrij, in 1321 begonnen door zijn zoon en troonopvolger Abu al-Hasan, en daarna Al Attarine van 1323 tot 1325. De bronnen vermelden dat de sultan persoonlijk aanwezig was bij het leggen van de fundamenten, en dat de bouw werd toevertrouwd aan sjeik Abu Muhammad Abdallah ibn Qasim al-Mizwar. Al Attarine komt dus aan het einde van een kleine reeks: de ploegen die er werkten, hadden hun technieken al geoefend in Sahrij, waarvan de zellige tot de oudste behoort die in een Marokkaanse medersa bewaard is gebleven.

Een naam uit de souk van de kruideniers en parfumeurs

Het Arabische woord attar betekent handelaar in specerijen, geneeskrachtige middelen en parfums; attarine is het meervoud. De souk al-Attarine was een van de meest prestigieuze markten van de medina, zo dicht mogelijk bij de grote moskee gelegen, daar waar de waardevolle handel zich concentreerde. Door de medersa die naam te geven, werd ze verankerd in de meest centrale en drukst bezochte wijk van Fez el-Bali.

Een verblijf voor de studenten van Al Quaraouiyine

Een Merinidische medersa is geen universiteit in de moderne zin. Het hoofdonderwijs werd gegeven in de moskee-universiteit Al Quaraouiyine, vlakbij; de medersa huisvestte de studenten, gaf hun brood en bood aanvullende lessen. Al Attarine werd gefinancierd met habous-goederen, onvervreemdbare eigendommen waarvan de opbrengst het gebouw onderhield en een imam, muezzins en leraren betaalde. Ze kon ongeveer vijftig tot zestig studenten ontvangen, voor een groot deel afkomstig uit de steden in het noordwesten van het land, zoals Tanger, Larache of Ksar el-Kebir, en vooral opgeleid in het islamitische recht en de rechtsleer.

De keuze was niet alleen ingegeven door vroomheid. Door het aantal medersa’s te vermenigvuldigen, leidden de Merinidische sultans juristen van de malikitische school op die hun gezag steunden, en bevestigden ze hun legitimiteit tegenover de traditionele religieuze autoriteiten. Elke stichting droeg de naam van de vorst in haar inscripties; in Al Attarine draagt de bronzen kroonluchter van de gebedszaal nog altijd een inscriptie ter ere van de stichter.

Van de bescherming in 1915 tot de recente restauraties

De medersa is sinds 1915 beschermd als historisch monument, als een van de allereerste beschermde gebouwen van Marokko. Ze kende verschillende restauratiecampagnes, uitgevoerd met respect voor haar oorspronkelijke stijl. De meest recente maakt deel uit van het programma voor het herstel van de historische medersa’s van de medina van Fez, gestart op 4 maart 2013 onder de hoge bescherming van koning Mohammed VI en uitgevoerd met het agentschap voor de ontlasting en het herstel van de medina van Fez, ADER-Fès. Een plechtigheid markeerde de voltooiing van dat programma op 23 mei 2017.

Wat u in de medersa Al Attarine ziet, van de ingang tot de bovenverdieping

De geknikte ingang en de bronzen deuren

U komt de binnenplaats niet in rechte lijn binnen. Vanaf de straat laat een L-vormige vestibule de bezoeker een bocht maken, wat vroeger de privacy van de studenten beschermde en voorbijgangers in de souk belette naar binnen te kijken. Een opengewerkt houten scherm, in de stijl van een moucharabieh, filtert nog altijd de blik. Aan de noordkant van die vestibule lag de wasruimte, de mida’a, onmisbaar in elk gebouw met een gebedszaal.

Sta even stil voordat u over de drempel stapt, en kijk naar de deurvleugels. Ze zijn van cederhout, bekleed met bronzen platen die een netwerk van geometrisch vlechtwerk vormen; in het midden van achtpuntige sterren verschijnen inscripties in kufisch schrift. Dat soort metalen bekleding zet een oudere traditie voort, die al in de Almoravidische tijd bestond. De gepubliceerde studies vermelden dat de oorspronkelijke deurvleugels in veiligheid zijn gebracht in het museum Al Batha; wat u bij de ingang ziet, kan dus een getrouwe reconstructie zijn, wat niets afdoet aan de les in geometrie.

De binnenplaats: drie lagen, drie materialen

De binnenplaats is rechthoekig en langgerekt van west naar oost. In het midden staat een marmeren bekken op een vloer met een dambordpatroon. Kijk daarna omhoog en volg de verdiepingen van de versiering.

• Onderaan de zellige: duizenden kleine stukjes geglazuurd aardewerk, één voor één op maat gehakt en samengevoegd tot composities van sterren en veelhoeken. De sokkel reikt tot op schouderhoogte.
• Op ooghoogte een epigrafische fries in keramiek: dat is de regel om te lezen, met teksten ter ere van God en van de stichter.
• Daarboven het gesneden stucwerk: arabesken, plantenmotieven, cellen van muqarnas en ruitvormige netwerken, sebka genoemd, die de pijlers en de muren bedekken tot aan de ramen van de verdieping.
• Helemaal bovenaan het cederhout: gesneden lateien, consoles en afdaken, die het stucwerk tegen de regen beschermen en er wisselende schaduwen op werpen.

De bogen van ceder en de marmeren zuilen

Langs de zijden van de binnenplaats openen galerijen zich met bogen van een bijzondere constructie: twee vierkante pijlers en marmeren zuilen dragen drie bogen van gesneden hout, omlijst door kleine bogen van stucwerk met muqarnas. Het hout, donker en warm, steekt af tegen het romige wit van het stucwerk. De kapitelen van de zuilen verdienen het dat u dichterbij komt: ze zijn van een zeldzame verfijning, gesneden met gestileerd bladwerk dat getuigt van een vakmanschap dat uit al-Andalus is overgeërfd.

De gebedszaal, haar verschoven mihrab en haar Merinidische kroonluchter

Achteraan de binnenplaats, aan de oostkant, geeft een grote deur van ceder, bekroond met een gelobde boog en een binnenkant van muqarnas, toegang tot de gebedszaal. Die rechthoekige zaal heeft een verrassing in petto: haar mihrab, de nis die de richting van Mekka aangeeft, staat niet in de as van de binnenplaats maar op een zijmuur, loodrecht op de hoofdas van het gebouw. Ook hier was het het perceel dat die oplossing oplegde. Een galerij met drie bogen aan de noordkant maakt in het midden een vierkante ruimte vrij, overdekt door een houten koepel versierd met geometrische sterren.

Twee details zijn het bekijken waard. De hoge ramen zijn voorzien van gekleurd glas in loodroosters, en niet van eenvoudig traliewerk in stuc zoals elders vaak, wat het licht een tint geeft. En in de zaal hangt nog een bronzen kroonluchter uit de Merinidische tijd, met zijn inscriptie ter ere van de stichter. De toegang voor bezoekers tot de zaal beperkt zich doorgaans tot de drempel of tot een afgebakende zone; respecteer de koorden en kijk vanaf de ingang als de toegang gesloten is.

De bovenverdieping met de studentenkamers

Een trap die aan de zuidkant van de toegangsvestibule vertrekt, leidt naar de bovenverdieping, waar een dertigtal kamers rond de centrale open ruimte liggen. Ze zijn klein en sober, verlicht door ramen die op de binnenplaats uitkijken: u voelt het contrast tussen de luxe van de gemeenschappelijke ruimten en de soberheid van het dagelijkse leven van de bewoners. Is de bovenverdieping open, wat niet altijd het geval is, ga dan naar boven. Het uitzicht van bovenaf op de zellige van de binnenplaats verandert uw kijk op de versiering volledig, en door sommige openingen ziet u de groene daktegels van Al Quaraouiyine.

De versiering lezen: vier dingen om op te letten

De versiering van Al Attarine kan op het eerste gezicht overladen lijken. Ze volgt nochtans een precieze grammatica, en een paar herkenningspunten volstaan om van verblinding naar begrip te gaan.

• De geometrie van de zellige. Kies een ster op de vloer of op een muur en volg de lijnen die ervan vertrekken: ze lopen eindeloos door en komen uit bij andere sterren. Dat idee van een motief zonder begin of einde staat centraal in de westelijke islamitische kunst.
• Het schrift. Let op het verschil tussen het kufisch, hoekig en verticaal, en het cursief, soepeler. Het kufisch vindt u vaak op panelen of op de deuren, het cursief in de doorlopende friezen.
• De muqarnas. Die kleine, over elkaar gelegde cellen, die op stalactieten of een honingraat lijken, vormen de overgang tussen een vlak oppervlak en een kromming: bekijk ze in de holte van de bogen en onder de consoles.
• Het houtwerk. Onder de afdaken dragen de balken en consoles van ceder gesneden motieven van grote precisie, die het strijklicht aan het einde van de ochtend bijzonder goed laat uitkomen.

Een tip voor de aanpak: loop eerst rond de binnenplaats zonder camera en kijk alleen op ooghoogte, en doe het daarna opnieuw terwijl u alleen naar boven kijkt. Dat bezoek in twee rondes kost tien minuten extra en voorkomt dat u buitenkomt met tweehonderd foto’s en geen enkele precieze herinnering.

De souk Attarine rond de medersa

De medersa en de markt horen bij elkaar, en wie naar de souk Attarine in Fez zoekt, komt vanzelf voor haar deur uit. Al eeuwenlang is dit de straat van de attarine, de handelaars in specerijen, geneeskrachtige middelen en parfums. Ze lag zo dicht mogelijk bij Al Quaraouiyine omdat de meest waardevolle handel zich rond de grote moskee concentreerde, en ze behoorde tot de meest prestigieuze markten van de oude stad.

Ook vandaag loopt de route ernaartoe langs kramen met specerijen, henna en artikelen van de traditionele drogisterij, ook al hebben souvenirwinkels terrein gewonnen. Zodra die winkels met specerijen en drogisterijwaren zich opstapelen, weet u dat u er bijna bent. Het is een goede plek om te kijken, te ruiken en zo nodig iets mee te nemen. Wat u legaal mee naar huis kunt nemen en hoe u op een ontspannen manier afdingt, leest u in onze gids over souvenirs uit Marokko, en de regels bij terugkeer staan op onze pagina over de douane in Marokko.

Medersa Al Attarine of Bou Inania: welke bezoekt u?

Die vraag stelt bijna elke reiziger met weinig tijd. Ons antwoord is duidelijk: hebt u de tijd, bezoek ze dan allebei, want ze vertellen niet hetzelfde verhaal. Kunt u er maar één zien en houdt u van details, kies dan Al Attarine; geeft u de voorkeur aan grootsheid en het effect van een monument, kies dan Bou Inania. Ons artikel over de medersa Bou Inania beschrijft dat bezoek in detail; hier volgt de kern van de vergelijking.

Een logische route is te beginnen bij Bou Inania, bij Bab Boujloud, en dan de Tala’a Kebira af te dalen tot Al Attarine. Zo gaat u van de meest imposante naar de meest verfijnde medersa, en het contrast helpt om elk van beide te waarderen. Liefhebbers kunnen er de medersa Cherratine aan toevoegen, veel later gesticht onder de Alawitische dynastie, in een veel soberder stijl, die op een steenworp ligt. Twijfelt u nog of Fez in uw reisroute past, lees dan onze vergelijking Marrakesh of Fez: welke keizerlijke stad kiest u?

De weg naar de medersa Al Attarine

Vanaf Bab Boujloud, stap voor stap

Bab Boujloud, de poort met blauwe tegels aan de westkant van de medina, blijft het eenvoudigste vertrekpunt. Van de twee grote straten die naar het centrum afdalen, neemt u de Tala’a Kebira, de straat die langs de medersa Bou Inania loopt. Volg haar bergaf zonder haar te verlaten: ze loopt door wijken van slagers, schoenmakers en verkopers van babouches, passeert de moskee van de Cherabliyine en wordt dan smaller naarmate u het commerciële hart nadert. Wanneer de winkels met specerijen en drogisterijwaren zich vermenigvuldigen, bent u in de souk al-Attarine. De medersa ligt daar waar de straat op Al Quaraouiyine stuit. Twijfelt u, vraag dan naar de medersa Attarine bij een winkelier en niet bij een ronselaar. Reken op iets meer dan een kilometer lopen, ofwel 20 tot 30 minuten, afhankelijk van uw stops.

Via Bab Rcif en het plein Seffarine

Een andere mogelijkheid, korter te voet: laat u met de taxi afzetten bij Bab Rcif, aan de zuidoostkant van de medina, en loop dan omhoog via het plein Seffarine en langs Al Quaraouiyine. Die route is handig als u in de ville nouvelle verblijft. Hoe u in Fez een taxi met meter neemt en wat een rit kost, leest u in onze gids over taxi en Uber in Marokko. Komt u net met het vliegtuig aan, dan legt onze pagina over de luchthaven Fez-Saïss uit hoe u de medina bereikt.

Kleding, gedrag, toegankelijkheid en foto’s

Kleding en gedrag in de medersa

Ook al functioneert de medersa niet meer als studentenverblijf, ze blijft een religieuze plek met een gebedszaal. Bedek schouders en knieën, praat zacht, ga niet op de rand van het bekken zitten en raak het stucwerk niet aan: dat materiaal is kwetsbaar, en elke hand laat een vettig spoor na. Bidden er mensen in de zaal, stap dan terug en wacht. Meer over gepaste kleding in de Marokkaanse steden leest u in onze kledinggids, die voor Marrakesh is geschreven maar in het conservatievere Fez nog meer geldt.

Toegankelijkheid met een rolstoel of kinderwagen

De ingang telt treden en de bovenverdieping is alleen via een trap bereikbaar, waardoor de medersa met een rolstoel moeilijk toegankelijk is. Ook de route door de Tala’a Kebira is hellend, smal en druk. Met een kinderwagen is een draagzak in de medina doorgaans praktischer. Reist u met beperkte mobiliteit, bespreek de route dan vooraf met uw accommodatie of met een officiële gids.

Beste moment en fototips

Kom bij de opening of aan het einde van de middag. Midden op de dag volgen de groepen met gids elkaar op en valt de zon loodrecht in de smalle binnenplaats: ze maakt het reliëf van het stucwerk plat en creëert harde contrasten tussen verlichte en schaduwrijke zones. In de ochtend valt het licht schuin binnen, glijdt het over het beeldhouwwerk en doet het de muqarnas uitkomen.

• Voor het overzicht gaat u aan de westkant van de binnenplaats staan, met uw rug naar de ingang, en kadert u het bekken met de deur van de gebedszaal op de achtergrond: dat is de klassieke, symmetrische compositie.
• Een groothoeklens of de 0,5x-stand van een smartphone is bijna onmisbaar, zo smal is de binnenplaats.
• Voor de details richt u op de kapitelen, de kalligrafische fries en de consoles van ceder, in plaats van alles in één beeld te willen vangen.
• Fotografeer de zellige van bovenaf vanaf de bovenverdieping, als die toegankelijk is.
• Fotografeer geen mensen die bidden, en vraag het eerst als u de bewaker wilt fotograferen.

Fouten die u beter vermijdt

• Een zelfverklaarde gids volgen die u in de Tala’a Kebira aanspreekt en beweert dat de medersa gesloten is: een klassieker om u ergens anders heen te brengen. Ga zelf kijken. Hoe u zulke situaties herkent, leest u in ons artikel is Marokko veilig?
• Al Attarine verwarren met Al Quaraouiyine: de grote moskee is verboden voor niet-moslims, die alleen door de deuren naar binnen mogen kijken; de medersa kunt u wel bezoeken.
• Zonder kleingeld aankomen: het loket heeft niet altijd genoeg om terug te geven op een groot biljet.
• Vijf medersa’s achter elkaar bezoeken in dezelfde ochtend: na de derde raakt het oog verzadigd en ziet u niets meer. Twee goed bekeken medersa’s zijn beter.

In de buurt van de medersa Al Attarine

De medersa ligt op het drukste punt van de medina. In minder dan tien minuten lopen bereikt u verschillende belangrijke plekken, wat haar tot een ideale halte midden in een bezoekdag maakt.

• Al Quaraouiyine: haar deuren gaan enkele meters verderop open; door een ervan ziet u de binnenplaats en haar fonteinen.
• Het plein Seffarine: aan de andere kant van Al Quaraouiyine weerklinkt het plein van de koperslagers van de hamerslagen op het koper; er staat ook de medersa Seffarine, gesticht in 1271, de eerste van de Merinidische medersa’s van Fez.
• De zaouïa Moulay Idriss II: het heiligdom van de stichter van Fez, vlakbij, is binnen verboden voor niet-moslims, maar de omgeving en de versierde deuren ziet u vanaf de straat.
• De fondouk Nejjarine: een oude karavanserai die vandaag een museum voor houtkunst en ambachten herbergt, ideaal om de studie van het gesneden cederhout voort te zetten.
• De souks: specerijen, koper, babouches en stoffen; het is de plek om te slenteren en rustig af te dingen.
• Het museum Al Batha voor islamitische kunst: in februari 2025 na restauratie heropend door de nationale museumstichting, bij Bab Boujloud, dus te combineren met het begin of het einde van uw route.

Wilt u na de medina nog verder reizen, dan is de blauwe stad een populaire volgende halte: zie onze gids van Fez naar Chefchaouen.

Veelgestelde vragen over de medersa Al Attarine

Wie heeft de medersa Al Attarine gebouwd?

De Merinidische sultan Abu Said Uthman II, die van 1310 tot 1331 regeerde. De werken vonden plaats tussen 1323 en 1325, onder toezicht van sjeik Abu Muhammad Abdallah ibn Qasim al-Mizwar.

Wat betekent Attarine?

Het is het meervoud van attar, de handelaar in specerijen en parfums. De medersa draagt de naam van de souk al-Attarine, de markt van de kruideniers en parfumeurs die haar vandaag nog omringt.

Wat kost een ticket voor de medersa Al Attarine?

Het gebruikelijke tarief is 20 dirham per volwassene, contant te betalen. Dat bedrag wordt niet op een officiële website gepubliceerd en kan veranderen: controleer het aan het loket.

Wat zijn de openingstijden?

Overdag, elke dag, doorgaans ongeveer van 9 tot 18 uur, met mogelijke onderbrekingen tijdens de gebeden, vooral op vrijdag rond het middaguur. Tijdens de ramadan zijn de tijden vaak korter: vraag het de avond tevoren na bij uw accommodatie.

Is de medersa Al Attarine open voor niet-moslims?

Ja, de binnenplaats en, afhankelijk van de periode, de bovenverdieping zijn voor iedereen te bezoeken, ongeacht de godsdienst. De gebedszaal bekijkt u doorgaans vanaf de drempel. Dat is het grote verschil met het nabije Al Quaraouiyine, dat voor niet-moslims gesloten is.

Hoeveel tijd moet ik rekenen?

Tussen 30 en 45 minuten volstaan voor een aandachtig bezoek. Reken op een uur als u veel fotografeert of als de bovenverdieping open is.

Heb ik een gids nodig voor de medersa?

Nee, eenmaal ter plaatse bezoekt u haar zonder moeite op eigen houtje. Een officiële gids, herkenbaar aan zijn badge, kan u wel tijd besparen in de steegjes en uw lezing van de versiering verrijken. Weiger onofficiële gidsen die u op straat aanspreken.

Al Attarine of Bou Inania: welke is het mooist?

Bou Inania imponeert met haar grootte en haar minaret, Al Attarine met de dichtheid en de harmonie van haar versiering. Voor het detail en de verfijning wint Al Attarine volgens ons; het ideaal blijft beide op dezelfde dag te zien, terwijl u de Tala’a Kebira afdaalt.

Wonen er nog studenten?

De medersa functioneert vandaag als monument dat open is voor bezoek. De kamers op de bovenverdieping worden niet voorgesteld als bewoond door studenten; het restauratieprogramma van de medersa’s van Fez wilde sommige ervan wel opnieuw een onderwijsfunctie geven, wat kan veranderen.

Samenvatting

De medersa Al Attarine is een klein gebouw dat op een ondankbaar perceel samenbrengt wat de Merinidische kunst het meest beheerst heeft voortgebracht: een onberispelijke geometrische zellige, een kalligrafische fries op ooghoogte, bewerkt stucwerk en een bekroning van ceder, geordend in lagen zonder verwarring. Gebouwd van 1323 tot 1325 om de studenten van Al Quaraouiyine te huisvesten, al in 1915 beschermd en gerestaureerd in het kader van het koninklijke programma van 2013-2017, bezoekt u haar in minder dan een uur voor een ticket van ongeveer twintig dirham. Kom vroeg, kijk eerst op ooghoogte voordat u omhoog kijkt, en combineer haar met Bou Inania om de volle ambitie van de Merinieden te begrijpen.

Bronnen

UNESCO: de medina van Fez, werelderfgoed. ArchNet: Madrasa al-‘Attarin, Fez. Nationale museumstichting van Marokko: museum Al Batha voor islamitische kunst. Wikipedia (Engels): Al-Attarine Madrasa, met wetenschappelijke bibliografie.

Dit artikel is informatief en werd bijgewerkt in november 2026. De prijzen, openingstijden en toegangsvoorwaarden van de medersa Al Attarine kunnen veranderen: controleer ze ter plaatse voor uw bezoek.

Fotoverantwoording

Illustraties: uitgelichte afbeelding « File:Médersa Attarine.jpg » van Houssain tork (CC BY-SA 4.0); « File:Al-Attarine Madrasa YAC 2017.jpg » van Alina Chan (publiek domein); « File:Attarine – courtyard arch.jpg » van Ariel Gera (CC BY-SA 4.0), via Wikimedia Commons.